اقتصادی

ایران به رویای تبدیل شدن به هاب گازی منطقه نزدیک شد

چند سالی است که ایران به عنوان دومین صاحب منابع گازی جهان برای تبدیل شدن به هاب گازی در منطقه برنامه ریزی کرده است، هرچند در سال های اخیر این طرح فراز و نشیب های زیادی را پشت سر گذاشته است اما اکنون واردات گاز را آغاز کرده است. از ترکمنستان به این آرزو نزدیک شده است. .

به گزارش میجیک، با آغاز به کار دولت سیزدهم، مبادله گاز با تفاهم نامه با جمهوری آذربایجان با حجم سالانه 1.5 تا 2 میلیارد متر مکعب آغاز شد و با توافق طرفین از یک سال پیش، حجم مبادلات گاز آغاز شد. دو برابر شده است. چندی پیش وزیر نفت اعلام کرد که قرارداد واردات گاز ایران از ترکمنستان به زودی امضا می شود که بر اساس آن، ایران واردات گاز خود را از ماه جاری (خرداد) آغاز خواهد کرد. ترکمنستان چهارمین کشور دارای منابع گازی در جهان است و ایران نیز ظرفیت دریافت روزانه 40 تا 50 میلیون مترمکعب گاز برای واردات و انتقال از مرزهای خود را دارد.

بدهی گازی 1.6 میلیارد دلاری دولت قبل به ترکمنستان تسویه شده است

به گفته وی، اصل بدهی یک میلیارد و 650 میلیون دلاری که متعلق به دولت قبل بوده، توسط دولت سیزدهم با مشارکت بانک مرکزی ایران به طور کامل پرداخت شده است. این موضوع یکی از محورهای اصلی دو کشور در حوزه انرژی است. واردات گاز از ترکمنستان باعث تقویت فشار شبکه گاز در شمال شرق کشور می شود و در مذاکرات با طرف ترکمنی در زمینه توسعه میدان نفت و گاز و صادرات خدمات فنی و مهندسی منتفع شده ایم. مورد بحث و بررسی قرار گرفت و این سند تفاهم با حضور روسای جمهور دو کشور امضا شد.

این قرارداد از منظر استراتژیک حائز اهمیت است و ایران را به هاب گازی منطقه تبدیل می کند، زیرا از نظر پایداری شبکه گاز در شمال شرق کشور و از نظر اقتصادی و زیست محیطی دارای مزیت هایی است. هر متر مکعب گاز وارداتی یک لیتر گازوئیل یا نفت است که کوره صادراتی را آزاد می کند که به دلیل تفاوت قیمت سوخت مایع و گاز به نفع کشور است.

از نظر زیست محیطی، این امر منجر به سوخت کمتر گازوئیل و نفت کوره در نیروگاه ها و صنعت و کاهش آلودگی هوا می شود. اگرچه در سال گذشته صادرات گاز کشور 13 درصد افزایش یافت، اما هزینه کمتری برای انتقال گاز و سوخت مایع از جنوب و جنوب غرب به شمال و شمال شرق کشور پرداخت می شود.

نگاهی به روابط گازی ایران و ترکمنستان

ایران برای تامین بخشی از گاز طبیعی مورد نیاز شمال و شمال شرق کشور در سال های گذشته به ویژه در فصل زمستان روزانه 23 تا 30 میلیون مترمکعب گاز طبیعی را از ترکمنستان وارد می کرد و به این ترتیب تقریبا هر ساله. ، کمتر از 5 درصد نیازهای خود را از این طریق برآورده کرده اند. دو راه برای واردات گاز از ترکمنستان وجود دارد. اول خط لوله 200 کیلومتری کردبچه – کردکوی وارداتی که در سال 1376 راه اندازی شد و از این خط، قابلیت واردات 6 تا 8 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در سال وجود دارد و دومین خط لوله وارداتی گاز است. خط لوله دولت آباد- سرخوس-خانگیران به طول 30 کیلومتر با ظرفیت سالانه 12 میلیارد مترمکعب.

حداکثر واردات گاز طبیعی از ترکمنستان در سال 2011 معادل 32.4 میلیون مترمکعب در روز بوده که طی 15 سال گذشته به طور متوسط ​​15.3 میلیون متر مکعب گاز طبیعی از ترکمنستان به ایران وارد شده است. اما موضوع تحریم ها منجر به کاهش واردات گاز طبیعی ایران از ترکمنستان شده است. ترکمنستان از اول ژانویه 2017 کلیه صادرات گاز به ایران را به دلیل اختلاف در پرداخت دلار متوقف کرد و دادگاه بین المللی داوری در نهایت در سال 2020 به نفع ترکمنستان رای داد.

البته از همان زمان ایران تلاش های زیادی برای حل این مشکل آغاز کرد. رئیس جمهور ایران سپس در پایان مارس 2018 به عشق آباد سفر کرد و بنا بر گزارش ها با شرکای ترکمن خود در مورد اجرای توافقنامه تبادل گاز ترکمنستان از طریق ایران، احتمالاً به ارمنستان و آذربایجان، گفتگو کرد. در ژوئیه 2020، دادگاه بین المللی داوری حکم داد که شرکت ملی گاز ایران باید نزدیک به 2 میلیارد دلار برای گاز تامین شده از ترکمنستان از سال 2007 تا 2013 به ترکمن گاز بپردازد.

در این بین، با روی کار آمدن دولت سیزدهم در ایران و سفر آیت الله رئیسی به ترکمنستان، این تلاش ها سرعت بیشتری گرفت و در مهرماه 1390 گزارش شد که مذاکرات برنامه ریزی شده ای برای حل مناقشه و از سرگیری گازرسانی در جریان است. در اوایل سال 2022، قرارداد مبادله ای جدید بین دو کشور تا سقف 2 میلیارد متر مکعب در سال، به ترکمنستان اجازه می دهد تا از طریق سوآپ با ایران، به آذربایجان گاز بفروشد و در نتیجه چشم انداز جدیدی برای همکاری بیشتر بین دو کشور ایجاد شود. سمت. تبدیل شود.

در واقع با فعال شدن دیپلماسی انرژی دولت سیزدهم، قفل مبادلات گازی سال ها شکسته شد و مبادله گاز طبیعی به آذربایجان از ابتدای سال 2022 آغاز شد و حجم سوآپ گاز طبیعی در سال 2022 حدود 5.1 میلیارد است. متر مکعب و تا سال 2023 حجم سوآپ به حدود 9.2 میلیارد متر مکعب افزایش خواهد یافت. در شرایط فعلی دو نقطه تحویل گاز بین دو کشور برای انتقال گاز در نظر گرفته شده است و مجموع ظرفیت انتقال روزانه حدود 50 میلیون متر مکعب بین دو کشور فراهم شده است.

همچنین در حال حاضر در مجموع 8 میلیون متر مکعب گاز از این دو جایگاه به آذربایجان منتقل می شود. همچنین مذاکرات برای توسعه همکاری ها در زمینه های مختلف از جمله صادرات خدمات فنی و مهندسی و تامین کالا و تجهیزات مورد نیاز طرف ترکمنستانی در حال انجام است.

مزایای تعامل گازی ایران و ترکمنستان

این امر موجب افزایش و توسعه روابط سیاسی، اقتصادی و تجاری دو کشور ایران و ترکمنستان در نتیجه دیپلماسی فعال، جلوگیری از خروج ایران از تعامل و تبادل انرژی منطقه ای، تبدیل شدن کشور به قطب انرژی و افزایش ایران خواهد شد. در تجارت جهانی گاز سهیم باشید. طبیعتا افزایش پایداری شبکه گاز در منطقه شمال شرق کشور، تامین پایداری سوخت نیروگاه ها و صنایع توسط شمال شرق کشور و کاهش هزینه های انتقال گاز با جلوگیری از انتقال گاز از منطقه جنوب شرق کشور. کشور به مناطق شمالی و شمال شرقی کشور .

ترکمنستان به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان گاز در جهان، در سال های آینده به دلیل مصرف کمتر نسبت به تولید، با مازاد تولید گاز مواجه خواهد شد. چین به دلیل موقعیت جغرافیایی و عدم امکان اتصال به بازارهای مهم گاز در جهان، مشتری اصلی گاز ترکمنستان است. با این حال مقامات ترکمنستان علاقه زیادی به توسعه تجارت گاز با ایران و روسیه دارند، اما به دلیل تحریم های غرب علیه روسیه، سطح خرید گاز در این کشور بسیار محدود خواهد بود. بنابراین ایران می تواند به یکی از مشتریان اصلی گاز ترکمنستان تبدیل شود.

حل و فصل مناقشه دو کشور در خصوص بدهی گازی ایران به ترکمنستان، آغاز فصل جدیدی در روابط دو کشور در حوزه گاز است و می توان هدف از انعقاد قرارداد احتمالی خرید گاز را تصور کرد. گاز بین ایران و ترکمنستان برای اینکه ایران به قطب انرژی منطقه تبدیل شود، یکی از راهبردهای اصلی این کشور، واردات حداکثری گاز از ترکمنستان است. با توجه به همسایگان ایران و ترکمنستان، زمینه مشترک تاریخی-فرهنگی و استراتژی تنوع بخشی به سبد صادراتی ترکمنستان، تجارت گاز برای تقویت روابط دو کشور حائز اهمیت است.

بر اساس قرارداد دو کشور و همچنین زیرساخت های خط لوله موجود، این کشور می تواند سالانه بین 15 تا 20 میلیارد متر مکعب گاز به ایران صادر کند، اما به دلیل مشکلات فراوان از جمله چالش های بین المللی و ناهماهنگی بین مراجع تصمیم گیری. . در صنعت نفت کشور، ایران علاوه بر مشکلات بانکی نتوانسته از ترکمنستان گاز وارد کند. اقدام اخیر وزارت نفت مبنی بر مبادله گاز ترکمنستان به آذربایجان در سال گذشته و توافق دو برابری حجم قراردادهای سوآپ در سال جاری، افق توسعه همکاری های جدید با ترکمنستان را باز کرده است.

علاوه بر این، ایران از ظرفیت بالایی برای صادرات محصولات به چین برخوردار است. پالایشگاه های ترکمنستان اغلب قدیمی هستند و ظرفیت کافی برای تامین نیازهای ترکمنستان را ندارند. بر اساس آمار موجود ظرفیت پالایشی ترکمنستان 205 هزار بشکه و نیاز این کشور به فرآورده 273 هزار بشکه در روز خواهد بود. بنابراین تبادل محصولات و گاز فرصت دیگری است که می توان در مبادلات ایران و ترکمنستان به آن توجه کرد.

پیشنهادات اصلی برای تعامل انرژی با ترکمنستان شامل واردات حداکثری گاز ترکمنستان، ترانزیت و سوآپ فرآورده های نفتی و پتروشیمی و استفاده از مشارکت بخش خصوصی به ویژه در زمینه محصولات پتروشیمی ترکمنستان، ایجاد اتاق اسکان دوجانبه است. بین دو کشور برای محافظت از مبادلات مالی در برابر تحریم ها. ، ارائه خدمات فنی و مهندسی در زمینه های مختلف از جمله پروژه های توسعه و ساخت میادین نفت و گاز می باشد.

در مورد پیشنهاد واردات حداکثری گاز نیز باید گفت که ترکمنستان در سال 2030 47 میلیارد متر مکعب ظرفیت مازاد صادرات گاز خواهد داشت که در گام اول (در میان مدت) پیشنهاد می شود ایران ظرفیت واردات گاز را فعال کند. 15 تا 20 میلیارد متر مکعب و همچنین واردات گاز روسیه از ترکمنستان با توسعه زیرساخت های جدید خط لوله در دستور کار است. در گام دوم (درازمدت) ایران با مشارکت در توسعه میادین گازی ترکمنستان مانند چین باید استراتژی توسعه این میادین را دنبال کند و از ترکمنستان گاز بخرد و ظرفیت واردات خود را افزایش دهد.

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا